Miasto, które mówi.
Opowieść o Krakowie i jego nazwach

Nasz spacer zaczynamy przed potężną, okrągłą budowlą z czerwonej cegły, otoczoną zielenią. To Barbakan. Skąd ta dziwna, nieco obco brzmiąca nazwa? Słowo to najprawdopodobniej pochodzi ze średniowiecznej łaciny (barbacana) lub z dawnych języków wschodu i oznacza po prostu zewnętrzną budowlę obronną, wysuniętą przed mury miasta. Krakowiacy często mówią na niego potocznie „Rondel”, ponieważ swoim okrągłym kształtem przypomina wielki garnek. Stoimy przed nim i wyobrażamy sobie dawny Kraków. To nie było miasto otwarte przez całą dobę. W średniowieczu i w epoce nowożytnej miasto zamykano na noc. Brama, przez którą za chwilę przejdziemy, była ryglowana [zamykana] po zachodzie słońca. Kto z podróżnych nie zdążył wrócić do miasta przed zmrokiem, musiał nocować poza murami w dość niebezpiecznych warunkach, albo… próbować przekupić miejskiego strażnika. Ciemność w tamtych czasach była absolutna. Oświetlenie ulic było ogromnym luksusem, więc przez długi czas nocą w mieście było po prostu ciemno, a latarnie pojawiły się bardzo późno i początkowo były ogromną rzadkością.

Mijamy Barbakan i zatrzymujemy się przed Bramą Floriańską. Idziemy w stronę Starego Miasta — jakby to było wejście nie tyle do Krakowa, co do najstarszej opowieści o nim. Bo przecież miasto zaczyna się dużo wcześniej, ale właśnie tutaj, za tą bramą, zaczyna się przestrzeń uporządkowana, nazwana, najdokładniej opisana w historii.

Przechodzimy pod łukiem bramy. Ulica Floriańska, na której właśnie stoimy, nie jest zwykłą ulicą. To fragment dawnego Traktu Królewskiego. Tędy, po tych samych kamieniach, wjeżdżali królowie na swoje koronacje, tędy prowadzono wielkie poselstwa z innych krajów, i wreszcie tędy przechodziły żałobne orszaki pogrzebowe monarchów, zmierzające w stronę zamku. A nazwa? Pochodzi od świętego Floriana — patrona, którego zadaniem było chronienie ludzi i ich dobytku przed pożarami. Dlaczego to było tak ważne? Nazwa ta przypomina, jak bardzo średniowieczne miasto żyło w cieniu ognia. Pożary były codziennym, paraliżującym zagrożeniem. Drewniana zabudowa, która długo dominowała w mieście, sprawiała, że jeden nieuważnie zostawiony płomień mógł zniszczyć całe kwartały w zaledwie kilka godzin.

Idziemy powoli ulicą, omijając turystów, ale próbując czytać to miasto jak stary tekst. Spójrzcie w górę, na wysokie okna. W średniowieczu chodzenie blisko ścian budynków nie było bezpieczne. Dlaczego? Ponieważ śmieci i nieczystości, jak zawartość nocników, wyrzucano… prosto przez okno na ulicę!. Czasem służąca uprzedzała o tym głośnym krzykiem, ale nie zawsze. Nic dziwnego, że dawne chodniki były wąskie, a mądrzy ludzie poruszali się raczej środkiem drogi, by uniknąć przykrej niespodzianki.

Dochodzimy do końca ulicy i nagle przestrzeń otwiera się przed nami. Jesteśmy na Rynku! Rynek Główny robi ogromne wrażenie. I znów mam to samo uczucie — że stoję w miejscu precyzyjnie zaprojektowanym, a nie tylko takim, które „powstało” samo z siebie przez przypadek. Samo słowo rynek pochodzi od niemieckiego słowa Ring, oznaczającego pierścień lub okrąg, plac wokół którego toczy się miejskie życie. Ten konkretny, krakowski plac wytyczono w XIII wieku z niezwykłą precyzją, z pomocą sznurów i narzędzi mierniczych. Co ciekawe, Rynek był wytyczony z ogromnym rozmachem „na zapas” — po lokacji miasta w 1257 roku ambicje Krakowa były znacznie większe niż ówczesna, skromna liczba jego mieszkańców.

Być może słyszeliście o słynnej Linii A-B? Kiedy patrzymy na północną pierzeję Rynku (tę po prawej stronie, wychodząc z Floriańskiej), patrzymy właśnie na nią. Linie oznaczane dziś jako AB, CD i kolejne, o których mówią historycy, to nie tylko współczesna interpretacja. Odpowiadają one rzeczywistemu, geometrycznemu podziałowi tej przestrzeni z XIII wieku, kiedy dzielono teren na równe części, tworząc coś w rodzaju średniowiecznej siatki urbanistycznej. Miasto miało być uporządkowane i funkcjonalne — nawet przestrzeń dla tłumu była tu z góry przemyślana. Ale sama nazwa Linia A-B ma nowsze pochodzenie. Pod koniec XVIII wieku Austriacy wprowadzili nowy system poboru podatków i rekrutacji do wojska, nadając kwartałom miasta numery i litery (tzw. numeracja konskrypcyjna). Ta konkretna strona Rynku dostała sektory A i B. Później, w XIX i na początku XX wieku, Linia A-B stała się najelegantszym miejscem spacerowym w mieście. To tu spotykała się śmietanka towarzyska, tu znajdowały się najelegantsze kawiarnie. Zresztą, od zawsze Rynek był centrum informacji i miejscem, gdzie plotki rozchodziły się szybciej niż dziś przez internet. Tu mogłeś dowiedzieć się dosłownie wszystkiego — od nowinek wielkiej państwowej polityki po codzienne, intymne życie sąsiadów.

Wyobraźcie sobie jednak ten sam Rynek kilkaset lat wcześniej. Zamknijcie oczy. Nie ma tu eleganckich kawiarni. Jest za to hałas, błoto i zapachy. Dawny Kraków pachniał zupełnie inaczej niż współczesny. Między jatkami (sklepami rzeźników), garbarniami (gdzie obrabiano skóry), a brakiem kanalizacji, miasto pachniało bardzo intensywnie, co dziś uznalibyśmy za dość trudne do zniesienia. Po mieście, nawet po tak wielkim placu, zwierzęta takie jak kury, świnie, a nawet bydło chodziły zupełnie swobodnie. Miasto nie było oddzielone od życia wiejskiego, gospodarskiego, w taki sposób, do jakiego jesteśmy dziś przyzwyczajeni. Co więcej, woda wcale nie była w domach oczywistością. Na Rynku znajdowały się miejskie studnie, z których korzystali wszyscy mieszkańcy, a woda w nich często była bardzo cenna, ale… niezbyt czysta.

Patrzymy na ogromny, podłużny budynek pośrodku placu. To Sukiennice. Nazwa mówi wprost, co się tu działo: sukno (czyli gruby, wełniany materiał wysokiej jakości), handel, interesy i w tle tego wszystkiego: wielkie bogactwo. Nie trzeba żadnego wykwalifikowanego przewodnika, żeby zrozumieć, czym żył Kraków. Wystarczy to jedno, genialne słowo. Ale uwaga — dawne Sukiennice wcale nie wyglądały tak reprezentacyjnie jak te, które widzicie dzisiaj! Pierwotnie nie miały one ścian bocznych w dzisiejszym sensie; była to bardziej otwarta hala, zadaszony ciąg drewnianych kramów, który dopiero w późniejszych wiekach zyskał elegancką, murowaną formę. Prawo miejskie było bezlitosne — handel miał bardzo ścisłe zasady. Tu i wokół obowiązywały konkretne godziny sprzedaży, urzędnicy kontrolowali wagi, narzucali ceny i sprawdzali jakość towarów. Oszustwo mogło skończyć się surową, publiczną karą.

A skoro mowa o karach… Patrzymy na wspaniałą wieżę, która stoi samotnie niedaleko Sukiennic. To wieża ratuszowa. Dziś widzimy tylko ją, ale kiedyś dobudowany był do niej potężny budynek miejskiego ratusza (słowo ratusz pochodzi od niemieckiego Rathaus — dom rady). Zburzono go w XIX wieku, bo rajcy miejscy uznali go za przestarzały i „nieestetyczny” — w ten sposób Kraków z własnej woli usunął ogromny kawałek swojej średniowiecznej historii. Niedaleko ratusza stał pręgierz. Był to słup, do którego przywiązywano przestępców. Na Rynku wykonywano bowiem kary publiczne. Wystawienie złoczyńcy, złodzieja czy oszusta na widok publiczny było jedną z najczęstszych kar w mieście. Chodziło nie tylko o ukaranie winnego, ale też o przerażenie innych i pokazanie wszystkim obywatelom, co grozi za złamanie zasad. Taka kara miała zawstydzać znacznie bardziej, niż boleć fizycznie. Zresztą, dawny Rynek był znacznie głośniejszy niż dziś. Oprócz handlu, na okrągło odbywały się tu ogłoszenia wyroków, miejskie uroczystości, radosne pochody, ale też krwawe egzekucje — życie toczyło się na oczach wszystkich, miasto było bezwzględnie „publiczne”.

Podnosimy wzrok i patrzymy na dwie nierówne wieże z czerwonej cegły. To Kościół Mariacki, a oficjalnie Bazylika Mariacka. Skąd ta nazwa? „Mariacki” to stary polski przymiotnik pochodzący od imienia Maria. Świątynia jest bowiem poświęcona Wniebowzięciu Najświętszej Marii Panny. W czasach, gdy ludzie nie mieli w kieszeniach smartfonów z zegarkami, to właśnie kościelne dzwony regulowały życie całego miasta. Dźwięki wyznaczały rytm: czas na modlitwę, czas na pracę, czas na odpoczynek i moment zamykania miejskich bram. Co godzinę z wyższej wieży słyszymy dzisiaj melodię graną na trąbce. To hejnał (słowo pochodzenia węgierskiego, oznaczające świt, pobudkę). Z pewnością słyszeliście piękną legendę o trębaczu, któremu tatarska strzała przebiła gardło, przez co melodia nagle się urywa.

Otóż to piękna bajka! Ta „urwana” melodia wcale nie przypomina o najeździe tatarskim — legenda ta jest późniejszym dodatkiem, wymyślonym najpewniej w latach 20. XX wieku. Sama tradycja grania na wieży jest znacznie starsza i miała funkcję czysto praktyczną — strażnik na wieży wypatrywał pożarów i wrogów, a trąbieniem sygnalizował na przykład wschód i zachód słońca, czyli otwieranie i zamykanie bram. Po zamknięciu bram w mieście obowiązywała swoista „cisza nocna” — po określonej godzinie nie wolno było hałasować na ulicach, a straż miejska pilnowała przestrzegania nocnego porządku.

Spacerując wokół Rynku, zwróćcie uwagę na piękne fasady budynków. Zatrzymajmy się przy wielkim, eleganckim budynku po prawej stronie od wieży ratuszowej, zwanym Pałacem pod Baranami. Dlaczego „Pod Baranami”? Wyjaśnienie kryje się w historii języka polskiego i organizacji miasta. Kiedyś po prostu nie było adresów w naszym dzisiejszym rozumieniu — z nazwą ulicy i numerem (np. Rynek Główny 27). Istniały tylko znaki graficzne, tzw. godła. Wyrzeźbione barany na fasadzie były jak widoczny z daleka szyld. Ale to też było coś więcej — to symbol, który miał trwale zapadać w pamięć i wyróżniać to konkretne miejsce spośród innych domów na placu.

Zresztą Kraków miał bardzo silną tradycję „opowiadających” nazw i bardzo długo opierał się europejskiej modzie na numerację domów. Jeszcze w XVIII wieku mieszkańcy powszechnie posługiwali się starymi nazwami kamienic, ignorując suche liczby. Kilka kroków dalej mijam budynek znany jako Kamienica pod Kruki. Kruki — to niezwykle inteligentne, czarne ptaki, mocno kojarzone w kulturze z tajemnicą, z magią i czymś nieoczywistym. Taka nazwa mogła być zatem bardzo praktycznym znakiem rozpoznawczym dla kupca z zagranicy, ale też wyrazem specyficznego charakteru, a może zawodu jej właściciela. W dawnym Krakowie nazwy kamienic były jak krótkie, barwne opowieści o ludziach, którzy je budowali i tworzyli ich historię. Co niezwykle fascynujące — te „adresy obrazkowe” wcale nie były stałe; nazwa żyła i często zmieniała się razem ze zmianą właściciela budynku!

Odchodzimy od gwarnego Rynku. Skręcam w ulicę Szewską. Skąd ta nazwa? Od słowa szewc — czyli osoby, która szyje i naprawia buty. To był bardzo ważny zawód w mieście, gdzie piesi  zdzierali buty na brukach i  błocie! Gdy myślę o ulicach wokół Rynku przychodzi mi na myśl ulica Bracka. Znów — nazwa mówi absolutnie sama za siebie. Pochodzi od braci zakonnych (Franciszkanów zwanych właśnie Braćmi Mniejszymi), którzy mieli tu w okolicy swoje rozległe zabudowania. Kraków w tamtym czasie był potężnym miastem klasztorów, zakonów i religijnych wspólnot, w którym mnóstwo ludzi żyło według surowych reguł. „Bracka” to ślad po tym zamkniętym świecie — dziś wprawdzie już niewidocznym dla naszych oczu, ale na zawsze zapisanym w polskim języku. Idąc tą ulicą, czuję, że jest ona znacznie spokojniejsza niż Rynek, jakby w jej kamieniach wciąż tkwiła pamięć o dawnym, kontemplacyjnym rytmie życia. Mało kto z dzisiejszych przechodniów wie, że dawniej [ulica Bracka] była znacznie bardziej „klasztorna” niż dziś, a wiele wielkich zakonnych budynków, które ją otaczały, po prostu zniknęło lub drastycznie zmieniło swoją funkcję przez wieki.

A co z innymi krakowskimi ulicami? W pobliżu przecież jest ulica Gołębia i ulica Jagiellońska. Ta pierwsza nazwa wzięła się oczywiście od wszechobecnych ptaków — gołębi, które według legendy są zaklętymi w ptaki rycerzami księcia Henryka Probusa . Druga ulica nazywa się od dynastii królewskiej Jagiellonów, która bardzo dbała o tutejszy uniwersytet. Wejdźmy w dawną Dzielnicę Uniwersytecką, tzw. Kwartał Łaciński. Kraków w dawnych wiekach był miastem niezwykle zróżnicowanym. Było to miasto prawdziwie wielojęzyczne. Na ulicach wokół uniwersytetu i rynku można było usłyszeć nie tylko język polski, ale też łacinę (język nauki i Kościoła), język niemiecki, włoski, a nawet wschodnie narzecza używane przez przyjezdnych kupców. Z uniwersytetem wiąże się też inna kwestia. O żakach (dawnych studentach) często myśli się z sentymentem. Prawda jest jednak taka, że po założeniu Akademii Krakowskiej, studenci mieli w mieście bardzo złą opinię, byli uznawani za niezwykle hałaśliwych. Wraz ze wzrostem ich liczby pojawiły się na ulicach nocne hałasy, bójki po karczmach i nieustanne konflikty z poważnymi mieszczanami.

Jeśli myślimy o znaczących nazwach – przyjrzyjmy się ulicy Stolarskiej. Tu, po raz kolejny, nazwa jest jeszcze bardziej dosłowna. Wzięła się od rzemieślników: stolarz to specjalista pracujący w drewnie. Byli to mistrzowie, bez których mieszkańcy miasta nie mogliby sprawnie funkcjonować czy budować domów. W średniowieczu ulice bardzo często nazywano po prostu od zawodów skupionych na nich cechów. Tak, jak wspomniana wcześniej ulica Szewska, ulica Stolarska nie była pod tym względem żadnym wyjątkiem. To była dla ówczesnego człowieka niezwykle praktyczna, miejska mapa: na tę ulicę szło się, żeby zamówić nowe meble, gdzie indziej do rzeźników po mięso, a na inną ulicę po chleb od piekarza. Miasto było logicznie podzielone według rzemiosł.

Spacerujemy dalej w okolicach Rynku Głównego. Jeśli spojrzycie na plan miasta, zauważycie coś ciekawego na ulicach odchodzących od placu w stronę północną i zachodnią. Ulica św. Anny, św. Jana, św. Marka, św. Tomasza… Skąd wzięło się tu aż tylu świętych? Czy to po prostu wyraz pobożności dawnych mieszkańców?

Odpowiedź jest dużo bardziej praktyczna i znów pokazuje nam, jak logicznie zorganizowany był dawny Kraków. W średniowieczu ulice nazywano od najważniejszego, najbardziej charakterystycznego punktu, do którego prowadziły. A co było największym, murowanym budynkiem na danej ulicy, widocznym często już z daleka? Oczywiście kościół! Ci święci nie zostali więc wybrani przypadkowo z kalendarza. To patroni konkretnych świątyń i zakonów, które przy tych ulicach stały (i w większości stoją do dziś). Był to rodzaj średniowiecznego, miejskiego systemu nawigacji GPS. Szukasz kościoła świętego Jana? Idziesz ulicą świętego Jana. Szukasz kościółka świętego Marka? Skręcasz w ulicę świętego Marka. Proste i genialne.

Ale te nazwy kryją też fascynujące historie zmian i tego, jak miasto potrafi się przeobrażać. Wejdźmy na przykład w ulicę św. Anny. Dziś jej nazwa pochodzi od wspaniałej, barokowej Kolegiaty św. Anny. Święta Anna to patronka uniwersytetu, co ma tu ogromne znaczenie, bo właśnie przy tej ulicy bije serce najstarszej krakowskiej uczelni (stoi tu słynne Collegium Maius). Jednak czy wiecie, że w średniowieczu ulica ta nosiła nazwę ulica Żydowska? To tutaj, tuż przy Rynku, znajdowało się pierwotne centrum krakowskiej społeczności żydowskiej, zanim na polecenie króla przeniesiono ją do oddzielnego miasta — na Kazimierz. Zmiana nazwy z Żydowskiej na św. Anny to doskonały dowód na to, jak przestrzeń miasta potrafi „wymazywać” jedne słowa i zapisywać nowe.

Na chwilę przenieśmy się na niezwykle klimatyczną ulicę Kanoniczą. Uwielbiam tę ulicę, to chyba jedno z najbardziej malowniczych miejsc w Polsce. Nazwa znów jest niezwykle konkretna — pochodzi od kościelnego tytułu kanonik. Kanonicy byli członkami kapituły katedralnej – duchownymi należącymi do elity Kościoła. Zazwyczaj byli dobrze wykształceni, a wielu z nich było związanych z dworem królewskim na Wawelu oraz pełniło ważne funkcje kościelne i państwowe. Ulica Kanonicza to fenomen na skalę światową; to jedna z najstarszych krakowskich ulic, która w cudowny sposób zachowała swój oryginalny, średniowieczny układ przestrzenny niemal bez jakichkolwiek zmian. Co więcej, w przeszłości mieszkali tu ludzie znajdujący się o krok od króla, więc tutejsza zabudowa i pałace kanoników były dużo bardziej „reprezentacyjne” i droższe, niż w przypadku domów przy innych ulicach.

Wracam na główny trakt i idę dalej na południe, aż chodnik zaczyna powoli piąć się w górę. Zaczyna się kamienne podejście na Wawel. Zawsze fascynowała mnie ta przedziwna nazwa, brzmiąca niemal magicznie. Językoznawcy debatują o niej do dziś. Jedna z hipotez mówi o tym, że słowo „Wawel” (z dawnego wąwel) wywodzi się od dawnego, zapomnianego już słowiańskiego określenia, które oznaczało w terenie wyniesienie, miejsce wyraźnie górujące nad płaskim otoczeniem. Inna równie popularna teoria naukowa mówi, że oznaczało ono suchy, bezpieczny obszar położony wśród bagnistych mokradeł i trzęsawisk. Obie te teorie idealnie pasują do geografii tego miejsca. I rzeczywiście — to wapienne wzgórze od samego zarania dziejów było dla ludzi czymś znacznie więcej, niż tylko przypadkowym punktem na mapie. Mało kto pamięta, że Wawel był gęsto zamieszkany dużo wcześniej, niż powstało to wspaniałe miasto  u jego podnóża. To tutaj od paleolitu istniały osady,  tu był najważniejszy gród plemienny, to tutaj na skale wcześnie skupiała się władza, zanim Kraków został lokowany u podnóży wzgórza. Można powiedzieć, że Wawel „przyciągnął” pod swoje stopy miasto.

Zamek Królewski na Wawelu był też strukturą niesamowicie złożoną. To nie był tylko zamknięty pałac dla jednej rodziny królewskiej. Wawel przypominał raczej tętniące własnym rytmem, hałaśliwe, gwarne, oddzielne małe miasteczko: z olbrzymimi kuchniami, dymiącymi warsztatami rzemieślniczymi, z rzeszami służby, z licznymi urzędnikami i dworzanami. Życie codzienne, pełne zapachów gotowanego jedzenia i dźwięków narzędzi, toczyło się na tym wzgórzu równolegle do wielkiej, decydującej o wojnach państwowej polityki. A pod ziemią? Legendy głoszą, że w wapiennej jaskini pod zamkiem żył potwór. Znowu kłania się nam słownik — słowo smok (Smok Wawelski) to bardzo stary wyraz pochodzący jeszcze z prasłowiańszczyzny, oznaczający potwora, gada lub wielkiego węża.

Wchodzę wyżej, staję wreszcie na szczycie przy renesansowym zamku i zatrzymuję się na dłuższą chwilę, oddychając lżejszym powietrzem. Podchodzę do chłodnego, ceglanego muru i patrzę w dół. Poniżej płynie Wisła. Ta potężna rzeka nosi nazwę, która jest jedną z absolutnie najstarszych na naszych ziemiach. Sięga ona mroków historii, czasów na długo przed powstaniem państwa polskiego, a nawet czasów sprzed języka słowiańskiego, którym dziś mówimy. Jej lingwistyczne korzenie leżą w językach praindoeuropejskich (od rdzenia weys), gdzie oznaczała po prostu: wodę, rzekę, płynięcie — czyli coś absolutnie podstawowego dla przeżycia, coś niezmiennego. Jakby dla starożytnych ludzi nie trzeba było jej opisywać żadnymi dodatkowymi przymiotnikami. Wisła była po prostu „wodą”. Patrzę na nią z murów i myślę, że ten widok z góry to chyba najprostsze i najpiękniejsze podsumowanie charakteru tego miasta.

Jednak musicie wiedzieć, że dzisiejsza rzeka wygląda inaczej niż w czasach królów. W średniowieczu i w kolejnych stuleciach Wisła ciągle zmieniała swoje koryto. Dzisiejszy zabetonowany brzeg to zupełnie inna bajka. Wtedy rzeka była znacznie szersza, miała wiele rwących odnóg, dzieliła miasto na wyspy i była niezwykle trudna do ujarzmienia w czasie częstych powodzi. Równocześnie była autostradą tamtych czasów! Wisła służyła do potężnego, masowego transportu towarów. Z Krakowa w dół rzeki ruszali flisacy (osoby spławiające towary), spławiając drewno z pobliskich puszcz, cenną sól z pobliskiej Wieliczki i polskie zboże, aby dotrzeć aż do samego morza, do Gdańska. W czasach, gdy drogi lądowe tonęły w błocie, rzeka była oknem na szeroki świat. Transport lądowy był koszmarem, zwłaszcza zimą. Śnieg i mrozy w dawnym Krakowie były realnym problemem, który z dnia na dzień potrafił całkowicie sparaliżować handel, unieruchomić wozy i zatrzymać codzienne funkcjonowanie całego miasta. Przez to wszystko, ludzie na ogół rzadko podróżowali daleko od domu. Wycieczki turystyczne nie istniały. Dla bardzo wielu zwykłych krakowskich rzemieślników, całe życie ograniczało się zaledwie do kilku ulic wokół rodzinnego domu. Ówczesny świat przeciętnego człowieka był fizycznie znacznie „mniejszy” i bardziej ograniczony, niż nasz współczesny.

Schodzę powoli z Wawelu łagodnym zboczem w kierunku rzeki i wracam myślami do całego, tak intensywnego spaceru. Do tych wszystkich wspaniałych, a jednocześnie zwykłych ulic, które mijam na co dzień niemal odruchowo i automatycznie. Dopiero teraz dostrzegam, że w rzeczywistości, ich pozornie dziwne lub banalne nazwy, są jak precyzyjne, historyczne podpisy pochodzące z dawnych czasów.

Stare Miasto — z zachowanymi, oryginalnymi nazwami ulic, z ich prostotą i jednocześnie głębokim znaczeniem dla języka polskiego — jest właśnie takim najprawdziwszym miastem-pomnikiem, ale nie z martwego kamienia. Dla mnie jest jak potężna, wielowiekowa, szeroko otwarta księga. Księga, którą możecie samodzielnie, z radością czytać i rozszyfrowywać bez końca.

Jeśli więc uczycie się języka polskiego, polecam Wam tę metodę z całego serca. Słowa nie muszą żyć tylko wewnątrz słowników i podręczników. One namacalnie otaczają Was ze wszystkich stron. Wystarczy po prostu pójść na długi, niespieszny spacer. I zacząć wreszcie uważnie zwracać uwagę na te wszystkie wspaniałe, pełne historycznego znaczenia słowa, które ludzie z uporem zapisywali w tej krakowskiej przestrzeni na zawsze. Dziękuję za ten wspólny spacer, trzymajcie się i do zobaczenia na kolejnym zakręcie historii!

Podobał Ci się ten wirtualny spacer? W Centrum Języka Polskiego Varia wierzymy, że języka polskiego nie da się zamknąć w podręczniku. Z nami wyjdziesz na miasto, przełamiesz barierę językową i poznasz polskie słownictwo w praktyce.

Sprawdź nasze kursy polskiego dla obcokrajowców. Wybierz swoje tempo nauki i  zacznij czytać Kraków jak otwartą księgę. Zapisz się na pierwszą lekcję już dziś!

Autorką artykułu jest Anna Krzeczkowska-Ślusarczyk – absolwentka polonistyki, filmoznawczyni i tłumaczka, zajmująca się redakcją publikacji poświęconych historii i dziedzictwu lokalnemu. Współtworzy książki dokumentujące pamięć miejsc i społeczności, szczególnie w projektach związanych z Krakowem i Wieliczką.